Fotoğraf Terimleri

A VEYA AV MODU
Giriş seviyesi DSLR fotoğraf makinelerinden başlamak üzere bir çok yarı profesyonel profesyonel makinelern menüsünde olan bir moddur. Bazı makinelerde ”A” bazılarında da ‘AV’ olduğunu görebiliirsiniz. Her ikisde aynı anlama gelir. Diyafram öncelikli mod.Fotoğraf makinenizin diyafram değerini istediğininz gibi değiştirebilirken enstantane ve ISO gibi diğer değişkenleri makinenin otomatik olarak değiştirmesine olanak tanırsınız. Kısmen otomatik özelliği olduğundan birçok fotoğrafçının tercihen kullandığı bir yöntemdir.

AN FOTOĞRAFLARI
An fotoğrafları dendiğinde akla ilk gelen isim ünlü fotoğrafçı Henri Cartier Bresson’dur. Karar anı isimli kitabında şu ifadelere yer vermiştir. Fotoğraf çekmek aynı anda beyin gözün ve kalbin bir olayı hedeflemesidir. Tam da o anda deklanşöre basmayı başarabildiyseniz sizden mutlusu yoktur.

BULB MODU
Günümüzde kullanılan dijital fotoğraf makineleri en fazla 30 saniye pozlayabilmektedir. Yeni nesil aynasızlarda ise 60 sn.olarak uzatılmış olan bu pozlama süresi yıldız şimşek gibi doğa olaylarını çekmek için yeterli gelmeyebilir. Ya da ışıkla boyama gibi deneysel fotoğraf tekniklerinde çok daha uzun sürelere ihtiyaç duyabilirsiniz diye makinelere bulp modu da eklenmiştir. Bulb modunda deklanşöre bastığınızda optüratör açılır, basılı tuttuğunuz sürece de açık kalır. Elbet bu modu kullanırken kablo deklaşör ya da kablosuz kumandaları kullanmak çok faydalı olacaktır. Zira parmak basarken ve tutma süresince baskıdan dolayı titreşim oluşur ve bu titreşim pozlama devam ettiği için istenmeyen netsizliklere sebebiyet verebilir.

BEYAZ AYARI
Başlıca ışık kaynağımız güneştir.Dolayısı ile öncelikle referans değer olarak o alınır. Fakat kızma esaslı ampuller flüoresanlar ledler ve fashlar gibi farklı ışık kaynakları da fotoğraf çekimlerimizde kullanılmaktadır. Farklı ışık kaynaklarının da farklı renk değerleri vardır bu değer kelvin olarak ölçülür. Eğer siz fotoğraf makinenizi kullandığınız ışığa uygun kelvin derecesine ayarlamazsanız renkleri olduğundan çok farklı görürsünüz. Dijital fotoğraf makinelerinde beyazın referans değeri kelvin olarak ayarlanabilir. Bununla birlikte bu sapmalar fotoğrafta hata olarak değerlendirilirken bazı fotoğraçıların yaratıcı fotoğraf çekmelerine olanak sağlar.

ÇÖZÜNÜRLÜK, CMOS, CCD
İşte fotoğraf dünyasında 3.Dünya Savaşı’nı çıkaracak mesele. 10 megapiksel 16 megapiksel, 36 megapiksel vb.ifadeleri artık her yerde duyuyorsunuzdur. Öncelikle şunu bilmeliyiz ki tek başına çözünürlük pek bir anlam ifade etmez. Sensörün boyutu da çok önemlidir. Bu yüzden çönüzürlükleri aynı olsa bile telefonunuzdaki fotoğraf makinesi ile DSLR fotoğraf makinesinin arasında çok büyük bir fark vardır. Fotoğraflarınızı büyük boyda basarken farkı hissedersiniz. CMOS VE CCD’ler farklı yapıda sensöz tipleridir. Amatör düzeyde fotoğraflarımızı etkileyecek şu ya da bu farklı özellikleri olmadığından bu konuya çok fazla girmeyeceğiz.

ÇİCEK FOTOĞRAFLARI
Bahar aylarındayız.Her yeri çicekler sardı. Doğanın dayanılmaz renkleri ile tekrar buluştuk. Bu renkleri ve canlılığı ortaya çıkartmak ve eşsiz kompozisyonlar yapmak bizim elimizde. Güneş ışığını yumuşatacak difuserlarımızı ve üç ayaklarımızı hazırlamanın zamanı geliyor.

DİOPTERİ
Çağımızda neredeyse hepimizin gözü bozuk.Vizörden baktığımzda net olarak görmek isteriz. Farklı göz bozuklukları olan kişiler için nasıl bir ayarlama yapılmalı diye düşünmüşler ve vizörünüzün hemen yanında küçücük bir mekanık ayar düğmesi koymuşlar bu düğme sayesinde artık vizörünüz sizin gözünüze göre ayarlanabilir.

DEKLANŞÖR
Hayatı dondurduğumuz ve o eşşsiz düğme. Kararlı bir şekilde astığımızda fotoğrafımız çekilir. Fakat yarım deklanşör dediğimiz de bir hareket var. Deklanşöre dediğimiz de bir hareket var. Deklanşöre hafifçe bastığınızda makineniz belirttiğiniz yerde netleme ve ışık ölçümü yapar. Parmağınızla baskıya devam ederseniz ilk hamlede yaptığınız netlik ve poz ölçümüne göre fotoğrafı çeker. Hepsi bu. Hayatı saklamak bu kadar kolay.

DİFUSER
Tüm ışık kaynakları çok sert ışık saçarlar. Güneş ışığı ampuller paraflaşlar dahil. merkez odaklı ışık yaydıkları için hem sert hemde homojen değildir. Elbette bu şekilde kullanılmak istenebilir.Ancak ışığı yumuşatmak gölgeleri azaltmak ve daha doğru renkler görmek istiyorsanız difuser kullanmak zorundasınız.Işık kaynağına göre çeşitli şekil ve boyutlarda bulunabilirler. Bulutlar gökyüzünün difuserleridir. Dikkat edin bulutlu havalarda çok daha güzel fotoğraf ve doygun renkte fotoğraf çekilebilir.

ENSTANTANE
Fotoğraf makinenizde hareketi dondurarabileceğiniz tek ayardır. Objenin hareket hızına göre ayarlamanız gerekir.İşte bu yüzden özellikle spor fotoğrafçıları tarafından bu od sıklıkla kullanılır. Konunun hızına göre enstantaneyi ayarlarsınız. Makineniz de en uygun diyaframı ve ISO değerlerini otomatik ayarlar. Bu fonksiyona da yarı otomatik dersek yanlış olmaz.

EXİF BİLGİLERİ
İster jpeg isterseniz de raw olarak çekin fotoğraf dosyasının içinde gizlenmiş kimlik bilgileri vardır. Hangi makine ve objektifle saat kaçta ve hangi ayarlada çektiğinizi kaydeder. Hatta üst model makinelerde çekim yaptığınız yerin kordinatları dahi kaydedilir. İşte biz tüm bunlara exif bilgileri diyoruz. Dosyanın üzerine gelip sağ tıklayarak özellikleri seçmeniz yeterli.

FLAŞLAR
Makineye bütünleşik olanlar, sonradan makinenin üstüne takılabilenler ve bir tetikleyici sayesinde makineden uzakta çaktırabileceğiniz büyük abileri. Hepsi harici ışık kaynaklarınızdır. Kullanımları çok kolay olsa da aslında ustalık gerektirir.

F DEĞERİ
Diyafram değeri küçük f ile temsil edilir. Sayısal olarak küçülebildikçe objektifler değer kazanır. Fotoğrafta alan derinliğinden sorumludur.

GENİŞ AÇI
İnsan gözününün 19 ila 23mm odak uzaklığına eşit olduğu hesaplanmıştır. 35mm’nin altı geniş açı olarak kabul edilir. Ancak ultra geniş açı ve balık gözü objektifler de vardır. Balık gözü hariç gözümüzün gördüğüne yakın görseller oluşturmamızı sağlar.

GREN
ISO değeri arttıkça fotoğrafın üzerinden kumlanma efekti görmeye başlarız. Sanki eski model siyah beyaz televizyonda bir şeyler izliyormuş gibi.İşte bu kumlanmayı oluşturan piksellere ”gren” diyoruz. Bir başka tabiri ise ”noise” dur. Bazı fotoğraflarda özellikle kullanılmasının haricinde, fotoğrafta kusur olarak tanımlanabilir.

HAREKET NETSİZLİĞİ
Yeşil çimlerin üzerine konmak üzere olan bir güvercin düşleyin.Yavaşlamak için kanatlarını hızla çırpar. Tam o anda fotoğrafın çektiğinizi varsayın. Enstantane hızınızdan daha hızlı hareket ettiği için kanatlar flu gövdesi net bir fotoğraf elde edebilirsiniz. Bu tekniği kullanırken yapılması gereken en temel şey hareketi gözlemlemek ve hareketin çok az altında bir enstantane seçmektir.

İMAGE STABİLİZATOR
Yeni nesil bir çok objektifin üzerinde ve hatta artık gövde üzerinde bu özelliğe rastlarsınız.IS, VR ,VC gibi kısaltmalarla adlandırlır. Bu özellik elde çekim yaparken oluşan sarsıntının objektif ya da gövde tarafından tespit edilereki sarsıntının tersi hareket ile sarsıntıyı azaltmak için kullanılır. Bu sayede elde çekim yaparken düşük enstatanelerde de net çekimler yapabilirsiniz.

JPEG FORMATI
Jpeg genel kabul görmüş birçok temel program tarafından açılabilen görüntü dosyası biçimidir. Fotoğraflarınızın jpeg olarak kaydedilirken aslında boyutları da küçültülür ve her yerde görüntülünebilir standartlara getirilir. Bu küçültme sırasında kullanılan değerlere göre fotoğraflarınızda bazı bozulmalar olabilir. Buna rağmen en çok kullanılan görüntü dosya biçimidir.

JEL FİLTRE
Harici ışık kaynaklarının önüne konan ışığın rengini ve sıcaklığını değiştirmemize yarayan basit renkli plastik formlardır. Daha önce hepmizin kitap kaplarken kullandığı renkli şeffaf elişi kağıtlarına benzer. Hatta sıcak ılıklar ile kullanmayacaksınız onlar bile iş görür.

KADRAJ
İşte fotoğrafın kalbi. İnsanların, binokular görüş denilen iki gözün görüş alanlarının çakışmasıyla ortaya çıkan alanı 120C’lik görüş açısı vardır. Bu kadar geniş bir açı ile dünyamıza bakar ve algılarız. Ama fotoğraf makinemizin vizöründen bakarken sadece o an için seçtiğimiz kareyi tüm görüntüleinin içinden çekip çıkartırız. İşte dünyayı nasıl gördüğümüzün fotoğraf yansımasıdır.

KİT LENS
Fotoğraf makinemiz, lens ve gövdeden oluşan ikili setler ile kurulur ve kullanılır. Birçok fotoğraf makinesi markası gövde (body) ile birlikte bir başlangıç lensi de önerir. Bu kitlelerde amatör düzeyde kullanıcılar için referans olabilecek giriş seviyesi lensler tercih edilir.

LÜMEN
Işığın 1m2’lik yüzeydeki gücünü temsil eden teknik bir ışık birimidir. Kullandığımız sürekli ışık kaynaklarında bu değerlere ihtiyaç duyarız. Fotoğraftan ziyade video çeken arkadaşlar için daha bir önemi vardır.

LENS
Fotoğraflanacak nesneyi sensör düzelmine düşüren mercekler topluluğudur. Bir fotoğraf makinesinin olmazsa olmazıdır. Kaliteli fotoğraf = Kaliteli Lens + Kaliteli film / sensör. Lenslerin görevi ışığı en fazla şekilde sensöre toplamaktır.mm2 başına düşürebildikleri ışık miktarına göre kaliteleri artar.

MATRİKS ÖLÇÜM
Fotoğraf makinemizin içinde bulunan pozometreler ölçüm yapabilmek için referans değerlere ihtiyaç duyarlar. Matriks ölçüm bu referanslardan biridir. Matriks ölçüm bir alan ölçümüdür. Vizörde gördüğününz tüm alan içindeki ışık şartlarını değerlendirerek otomatik pozlamalar için Enstantane, diyafram ve ISO verileri oluşturur.

MAKRO / MİKRO
Yakından, çok yakından fotoğraf çekmenin dayanılmaz görüntülerine şahit olacağınızihayret uyandıran bir tekniktir. Özel objektifler kulllanılarak nesnelerin çok yakınına girmek suretiyle detaylara odaklanmanızı sağlar bir sineğin gözü masa örtüsünün yünlerininin iplikçikleri. Makro /Mikro fotoğrafçılık hayal gücünüzle sınırlı soyut bir dünyaya yolculuğun başlangıcıdır.

NETLEME NOKTASI
Fotoğraf makinelerimizin vizöründen baktığımızda hareket ettirilebilen küçük noktalar görürsünüz. Bunlar netleme / focus noktalarıdır.Kadrajınızı yaptıktan sonra bu noktaların yerini değiştirerek net olmasını istediğiniz yeri belirtirsiniz. Roland Barthes, anlam üzerine yazdığı makale olan ”Camera Lucida” da Barthes punktum noktasından bahseder. Fotoğraftaki algı merkezi olarak kısaca özelyebileceğim bu ifade ile fotoğraftaki net olması gereken alanın doğrudan bir ilişkisi vardır.

OBTÜRATÖR
Obtüratör, enstantane, perde hızı hepsi aynı şeyi ifade eder. Görevi sensörün objektiften geçen ışığa ne kadar süre maruz kalacağını belirlemektir.

ÖN PEREDE SENKRONİZASYONU
Deklanşöre bastığınızda sensörün önündeki perde enstantane hızınıza bağlı olarak açılır ve kapanır. Fotoğraf çekiminizde flaş kullanıyorsanız, flaşınızın perde açılırken mi yoksa kapanırkenmi patlamasını istersiniz? İşte perde açıldığında patlarsa önikapandığında patlarsa arka perde senkronizasyonu ortaya çıkmış olur. Flaş patladığında hareketin donduğunu biliyoruz.Dolayısı ile ön veya arka perdede flaşın patlaması fotoğrafınızı bambaşka bir hareket kazandıracaktır.

POZLAMA
Filmin doğru fotoğraf verebilmesi için gereken ışık miktarlarının ayarlanmasıdır. Bunun için iki elemana ihtiyaç duyulur. Bunlardan biri diyafram diğeri de enstantaedir. Bu iki araç doğru kullanıldığında teknik olarak doğru fotoğraf elde edilir.

PARALAKS HATASI
Genelde kompakt makinelerde vizör, objektiften geçen görüntüyü göstermez. Dikkat edilecek olursa vizör objektifle aynı doğrultuda değildir. Bu tip makinelerde vizörden baktığınız ile çektiğiniz fotoğrafın açılarında küçük oynamalar olur. Buna paralaks hatası denir. Bu sağ gözünüüz ile sol gözünüzün farklı açılardan bakması şeklinde de açıklanabilir.

PANAROMİK FOTOĞRAFLAR
İnsan gözüne yakın bir açı ile oluşturulan fotoğraflardır. Genelde birden çok karenin birleştirilmesi ile oluşturulurlar. Tek kareden kırpılarak da oluşturulabilirler. Manzara fotoğraflarında ve kesişen cadde/sokak fotoğraflarında harika sonuçlar verir.

RİNG FLAŞ
Genelde makro fotoğrafçılıkta kullanılan ışık türüdür.Objelere çok yaklaştığınız zaman objektif ile nesne arasında ışık alabilecek çok yer kalmaz. Bu yüzden ring flaşlar objektiflerin önüne takılır. Halka şeklinde oldukları için nesne arkasında gölgeler eşit şekilde oluşur. Portre fotoğrafçılığında kullanılan tipleri de vardır.Gözlerdeki yansımaya bakın. Halka şeklinde bir ışık yansıması varsa, bu ring flaştır.

RAW
Raw kelime anlamı bakımından da ham demektir.Objektiften geçen görüntünün sensör üzerinde oluşturduğu ham görüntüdür. Tam olarak dijital negatiftir. Değiştirilemez. Bu yüzden hukuksal delil niteliği taşır.Marka ve modellere göre dosya isimleri farklı olabilir.CR2, CRW, NEF, RAF, ORF gibi dosya uzantıları Raw dosyalardır. Fotoğraflarınızı RAW olarak çektikten sonra görüntü işleme programları ile istediğiniz gibi işleyebilirsiniz.

SENKRON
Harici ışık kaynağı ile fotoğraf makineneizin eşzamanlı çalışmasını sağlar. Deklanşöre bastığınızda flaşlarınız da aynı anda patlar. Kablosuz veya kablolu tipleri vardır.

TRİPOD
Uzun pozlama yaparken veya sarsıntısız keskin fotoğraflar elde etmek için en önemli yardımcılardan biridir. Üçayak olarak da bilinir. Tripodların belirli taşıma kapasiteleri vardır. Buna dikkat ederek kendinize uygun bir tripodunuz mutlaka olsun.

TTL
Harici flaşınızın uygun güçte patlaması için makineniz sensöre düşen görüntü üzerinden ölçüm yapar ve flaş bu ölçüme göre farklı güçlerde patlayabilir. Buna her farklı kadraj ve koşulda flaşın kendiliğinden ayarlanması diyebiliriz.

UV FİLTRE
UV Filtre temelde güneşten gelen Ultraviole dediğimiz, gözle görünmeyen ve UV olarak kısaltılan ışınları engellemeye yarar. Bu UV ışınları filme veya sensöre düştüğünde istenmeyen ışık patlamalarına veya beyaz ayarı dengeziliklerine yol açar. UV filtrenin temel amacı UV ışınlarını kırmak olsa da aslında atmosferde bu ışınların çoğu zaten kırılıyor, bu durumda UV filtrenin kullanımının ikinci özelliğinden bahsetmemiz gerekiyor.UV filtre aslında lensin ön elemanlarını korumaya yarar. Yani lensiniz düşütüğünde ilk etkilenen eleman olur, yağmur yağdığında silmeniz gereken ilk eleman olur ve bu işlemlerde lense zarar gelmesini önler.

VİGNETTİNG
Fotoğraflarımızın kenarlarında oluşan koyulaşmaya denir. Mekanik Optik ve sensör bazlı olmak üzere üç tipi bulunur. Bazen efekt olarak kullanılmasının dışında fotoğrafta hata olarak görülür. Çok sayıda filtre kullanmak yanlış parasoley kullanmak ISO ve objektiflerin diyafram kusurları başlıca sebebleridir. Görüntü işleme programlarında düzeltilebileceği gibi bir takım doğrulama filtreleri de mevcuttur.

YANAL RENK ­ CHROMATİK ABERRATİON
Objektifler farklı merceklerin bir araya gelmesiyle oluşurlar. Objektife ışık girer,kırmızı,yeşil ve mavi ışınlar tek bir noktada odaklanmak yerine farklı farklı noktalarda odaklanarak istenmeyen renk çizgilerini meydana getirirler. Bu tarz optiksel bozulmalar görüntü işleme programları ile rahatlıkla giderilebilir.